Thursday, March 27, 2008

Sprawy morskie - sprawy polskie - rybołówstwo bałtyckie



Sprawy morskie - sprawy polskie - rybołówstwo bałtyckie
















Rybołówstwo
pos. Czesław Hoc (2008-03-27)
Aktualności dnia
słuchajzapisz

Sprawy morskie - sprawy polskie - rybołówstwo bałtyckie
inż. Zbigniew Wysocki, Bogusław Marciniak, kpt. Mirosław Folta, Zdzisław Janik, poseł Gertruda Szumska, Grzegorz Hałubek (2005-03-05)
Rozmowy niedokończone
słuchajzapisz

Sunday, March 2, 2008

Paczki in Hamtramck


Paczki in Hamtramck

RECIPE:
Dissolve the yeast in the lukewarm milk for 5 minutes. Sift the flour into the scalded milk gradually. Add the yeast mixture, stirring until smooth. Let rise for 1/2 hour. Beat the salt into the egg yolks; add to flour mixture, mix well. Add the sugar and rum. Mix well. Knead until the dough no longer sticks to the sides. Gradually knead in the butter. Place in a greased bowl, turn to coat and let rise until doubled. Punch down and let rise again. Cut the dough in half, set one half aside and roll out the second half about 1/4 inch thick. Using a 2-inch biscuit cutter cut as many rounds as possible. Place a dab of jam or filling on one round, cover jam with another round and seal edges. Place the filled paczki on greased sheets, allowing room between each for rising. Repeat the process until all the dough is used. Let the paczki rise for about 1 hour or until doubled. Pour the oil into deep fryer or deep pan (about 5 inches). Heat the oil until it is about 360 to 370 degrees. Deep fry the paczki in oil for about 3 minutes per side or until golden brown on both sides. Dust with powdered sugar.

INGREDIENTS:
3 packages active dry yeast
1.5 ounces rum
1/2 cup lukewarm milk
1 cup melted butter
6 cups flour
prune filling or cherry jam
(jams w/o added sugar)
1 cup milk, scalded & cooled
oil for deep frying
2 teaspoons salt
powdered sugar for sprinkling
20 egg yolks
3/4 cup sugar

Monday, February 18, 2008

Większą wartość odżywczą mają kasze całe

Kasze są produktami zbożowymi, wskutek czego mają wysoką wartość kaloryczną. Rodzaj przemiału ziarna zbożowego wpływa niewątpliwie na wartość odżywczą kasz.
Według kryterium przemiału ziarna zbóż wyróżniamy kasze z:

z pszenicy - manna,
z owsa - płatki owsiane,
z gryki - gryczana cała prażona, nieprażona, łamana, kasza krakowska,
z prosa - jaglana,
z kukurydzy - kukurydziana,
z jęczmienia - pęczak, perłowa, jęczmienna łamana,
Wszystkie mają dużo skrobi, błonnika i witamin, szczególnie z grupy B, a także cennych pierwiastków mineralnych: magnezu, wapnia, żelaza czy fosforu. Należą do łatwo przyswajalnych i wysokoenergetycznych węglowodanów - 10 dag suchej kaszy zawiera około 350 kcal.

Większą wartość odżywczą mają kasze całe - krupy, ponieważ zachowują one warstwę alueuronową, a wraz z nią większą ilość białka, witamin B1, B2, PP i składników mineralnych, takich jak fosfor, wapń i żelazo. W procesie otrzymywania kasz drobnych, które pochodzą z bielma ziarna, wydatnie obniża się ich wartość białkową, witaminową i zawartość składników mineralnych. Zostaje jedynie zachowana wartość kaloryczna, która jest wynikiem obecności znacznych ilości skrobi.
This chart graphically details the %DV that a serving of Oats provides for each of the nutrients of which it is a good, very good, or excellent source according to our Food Rating System. Additional information about the amount of these nutrients provided by Oats can be found in the Food Rating System Chart. A link that takes you to the In-Depth Nutritional Profile for Oats, featuring information over 80 nutrients, can be found under the Food Rating System Chart.

Health Benefits
Description
History
How to Select and Store
How to Enjoy
Safety
Nutritional Profile
References
Health Benefits

Lower Cholesterol Levels

A steaming bowl of fresh cooked oatmeal is the perfect way to start off your day, especially if you are trying to prevent or are currently dealing with heart disease or diabetes. Oats, oat bran, and oatmeal contain a specific type of fiber known as beta-glucan. Since 1963, study after study has proven the beneficial effects of this special fiber on cholesterol levels. Studies show that in individuals with high cholesterol (above 220 mg/dl), consuming just 3 grams of soluble oat fiber per day (an amount found in one bowl of oatmeal) typically lowers total cholesterol by 8-23%. This is highly significant since each 1% drop in serum cholesterol translates to a 2% decrease in the risk of developing heart disease. High cholesterol levels correlate with the build up of plaques in blood vessel walls. If these plaques become damaged or simply grow too large, they can rupture, blocking a blood vessel and causing a heart attack, stroke, or blood clots elsewhere in the body. Lowering high cholesterol levels can therefore significantly reduce the risk of cardiovascular disease and stroke.

A study published in the Archives of Internal Medicine confirms that eating high fiber foods, such as oats, helps prevent heart disease. Almost 10,000 American adults participated in this study and were followed for 19 years. People eating the most fiber, 21 grams per day, had 12% less coronary heart disease (CHD) and 11% less cardiovascular disease (CVD) compared to those eating the least, 5 grams daily. Those eating the most water-soluble dietary fiber fared even better with a 15% reduction in risk of CHD and a 10% risk reduction in CVD.
Unique Oat Antioxidants Reduce Risk of Cardiovascular Disease

Oats, via their high fiber content, are already known to help remove cholesterol from the digestive system that would otherwise end up in the bloodstream. Now, the latest research suggests they may have another cardio-protective mechanism.

Antioxidant compounds unique to oats, called avenanthramides, help prevent free radicals from damaging LDL cholesterol, thus reducing the risk of cardiovascular disease, suggests a study conducted at Tufts University and published in The Journal of Nutrition.

In this study, laboratory animals were fed saline containing 0.25 grams of phenol-rich oat bran, after which blood samples were taken at intervals from 20 to 120 minutes. After 40 minutes, blood concentrations of avenanthramides had peaked, showing these compounds were bioavailable (able to be absorbed).

Next, the researchers tested the antioxidant ability of avenanthramides to protect LDL cholesterol against oxidation (free radical damage) induced by copper. Not only did the avenanthramides increase the amount of time before LDL became oxidized, but when vitamin C was added, the oat phenols interacted synergistically with the vitamin, extending the time during which LDL was protected from 137 to 216 minutes.

In another study also conducted at Tufts and published in Atherosclerosis, researchers exposed human arterial wall cells to purified avenenthramides from oats for 24 hours, and found that these oat phenols significantly suppressed the production of several types of molecules involved in the attachment of monocytes (immune cells in the bloodstream) to the arterial wall-the first step in the development of atherosclerosis.

Oat avenanthamides suppressed production of ICAM-1 (intracellular adhesion molecule-1) and VCAM-1 (vascular adhesion molecule-1), E-selectin, and the secretion of pro-inflammatory cytokines KL-6, chemokines IL-8 and protein MCP-1 (monocyte chemoattractant protein). Our advice: Cut an orange (which is rich in vitamin C) in quarters or pour yourself a glass of orange juice to enjoy along with your oatmeal. If you prefer some other grain for your breakfast cereal, top it with a heaping spoonful of oat bran.

Prevent Heart Failure with a Whole Grains Breakfast

Heart failure is the leading cause of hospitalization among the elderly in the United States. Success of drug treatment is only partial (ACE inhibitors and beta-blockers are typically used; no evidence has found statins safe or effective for heart failure), and its prognosis remains poor. Follow up of 2445 discharged hospital patients with heart failure revealed that 37.3% died during the first year, and 78.5% died within 5 years. Arch Intern Med. 2007 Mar 12;167(5):490-6.;Eur Heart J. 2006 Mar;27(6):641-3.
Since consumption of whole grain products and dietary fiber has been shown to reduce the risk of high blood pressure and heart attack, Harvard researchers decided to look at the effects of cereal consumption on heart failure risk and followed 21,376 participants in the Physicians Health Study over a period of 19.6 years. After adjusting for confounding factors (age, smoking, alcohol consumption, vegetable consumption, use of vitamins, exercise, and history of heart disease), they found that men who simply enjoyed a daily morning bowl of whole grain (but not refined) cereal had a 29% lower risk of heart failure. Arch Intern Med. 2007 Oct 22;167(19):2080-5. Isn't your heart worth protecting, especially when the prescription-a morning bowl of hearty whole grains-is so delicious? For quick, easy, heart-healthy, whole grain recipes, click The World's Healthiest Foods, and look at the "How to Enjoy" section in any of our grain profiles.

Significant Cardiovascular Benefits for Postmenopausal Women

Eating a serving of whole grains, such as oats, at least 6 times each week is an especially good idea for postmenopausal women with high cholesterol, high blood pressure or other signs of cardiovascular disease (CVD).

A 3-year prospective study of over 200 postmenopausal women with CVD, published in the American Heart Journal, shows that those eating at least 6 servings of whole grains each week experienced both:

Slowed progression of atherosclerosis, the build-up of plaque that narrows the vessels through which blood flows, and
Less progression in stenosis, the narrowing of the diameter of arterial passageways.
The women's intake of fiber from fruits, vegetables and refined grains was not associated with a lessening in CVD progression.
Enhance Immune Response to Infection

In laboratory studies reported in Surgery, beta-glucan significantly enhanced the human immune system's response to bacterial infection. Beta-glucan not only helps neutrophils (the most abundant type of non-specific immune cell) navigate to the site of an infection more quickly, it also enhances their ability to eliminate the bacteria they find there.

According to study leader Jonathan Reichner of the Department of Surgery at Rhode Island Hospital and Brown University, priming neutrophils with beta-glucan helps these immune defenders quickly locate the bacterial mother lode within infected tissue. And this more rapid response to infection results in faster microbial clearance and healing. Since our non-specific immune defenses are the body's first strike forces against invading pathogens, starting your day with a bowl of oatmeal may boost your immune response in addition to your morning energy levels.

Stabilize Blood Sugar

Studies also show that beta-glucan has beneficial effects in diabetes as well. Type 2 diabetes patients given foods high in this type of oat fiber or given oatmeal or oat bran rich foods experienced much lower rises in blood sugar compared to those who were given white rice or bread. Starting out your day with a blood sugar stabilizing food such as oats may make it easier to keep blood sugar levels under control the rest of the day, especially when the rest of your day is also supported with nourishing fiber-rich foods.

Oats and Other Whole Grains Substantially Lower Type 2 Diabetes Risk

Oats and other whole grains are a rich source of magnesium, a mineral that acts as a co-factor for more than 300 enzymes, including enzymes involved in the body's use of glucose and insulin secretion.

The FDA permits foods that contain at least 51% whole grains by weight (and are also low in fat, saturated fat, and cholesterol) to display a health claim stating consumption is linked to lower risk of heart disease and certain cancers. Now, research suggests regular consumption of whole grains also reduces risk of type 2 diabetes. (van Dam RM, Hu FB, Diabetes Care).

In this 8-year trial, involving 41,186 particpants of the Black Women's Health Study, research data confirmed inverse associations between magnesium, calcium and major food sources in relation to type 2 diabetes that had already been reported in predominantly white populations.

Risk of type 2 diabetes was 31% lower in black women who frequently ate whole grains compared to those eating the least of these magnesium-rich foods. When the women's dietary intake of magnesium intake was considered by itself, a beneficial, but lesser-19%-reduction in risk of type 2 diabetes was found, indicating that whole grains offer special benefits in promoting healthy blood sugar control. Daily consumption of low-fat dairy foods was also helpful, lowering risk of type 2 diabetes by 13%. Enjoy a hearty breakfast and get the benefits of both oats and dairy by serving hot oatmeal, spiced with cinnamon, and topped with handful of walnuts and low-fat milk.

Antioxidant Benefits

In addition to its fiber benefits, oats are also a very good source of selenium. A necessary cofactor of the important antioxidant, glutathione peroxidase, selenium works with vitamin E in numerous vital antioxidant systems throughout the body. These powerful antioxidant actions make selenium helpful in decreasing asthma symptoms and in the prevention of heart disease. In addition, selenium is involved in DNA repair and is associated with a reduced risk for cancer, especially colon cancer.

Fiber from Whole Grains and Fruit Protective against Breast Cancer

When researchers looked at how much fiber 35,972 participants in the UK Women's Cohort Study ate, they found a diet rich in fiber from whole grains, such as oats, and fruit offered significant protection against breast cancer for pre-menopausal women. (Cade JE, Burley VJ, et al., International Journal of Epidemiology).

Pre-menopausal women eating the most fiber (>30 grams daily) more than halved their risk of developing breast cancer, enjoying a 52% lower risk of breast cancer compared to women whose diets supplied the least fiber (<20 grams/day).

Fiber supplied by whole grains offered the most protection. Pre-menopausal women eating the most whole grain fiber (at least 13 g/day) had a 41% reduced risk of breast cancer, compared to those with the lowest whole grain fiber intake (4 g or less per day).

Fiber from fruit was also protective. Pre-menopausal women whose diets supplied the most fiber from fruit (at least 6 g/day) had a 29% reduced risk of breast cancer, compared to those with the lowest fruit fiber intake (2 g or less per day).

Practical Tip: As the following table shows, it's surprisingly easy to enjoy a healthy way of eating that delivers at least 13 grams of whole grain fiber and 6 grams of fiber from fruit each day. Food Fiber Content in Grams
Oatmeal, 1 cup 3.98
Whole wheat bread, 1 slice 2
Whole wheat spaghetti, 1 cup 6.3
Brown rice, 1 cup 3.5
Barley, 1 cup 13.6
Buckwheat, 1 cup 4.54
Rye, 1/3 cup 8.22
Corn, 1 cup 4.6
Apple, 1 medium with skin 5.0
Banana, 1 medium 4.0
Blueberries, 1 cup 3.92
Orange, 1 large 4.42
Pear, 1 large 5.02
Prunes, 1/4 cup 3.02
Strawberries, 1 cup 3.82
Raspberries, 1 cup 8.36


*Fiber content can vary between brands. Source: esha Research, Food Processor for Windows, Version 7.8

Cereal and Fruit Fiber Protective against Postmenopausal Breast Cancer

Results of a prospective study involving 51,823 postmenopausal women for an average of 8.3 years showed a 34% reduction in breast cancer risk for those consuming the most fruit fiber compared to those consuming the least. In addition, in the subgroup of women who had ever used hormone replacement, those consuming the most fiber, especially cereal fiber, had a 50% reduction in their risk of breast cancer compared to those consuming the least. Int J Cancer. 2008 Jan 15;122(2):403-12.

Fruits richest in fiber include apples, dates, figs, pears and prunes. When choosing a high fiber cereal, look for whole grain cereals as they supply the most bran (a mere 1/3rd cup of bran contains about 14 grams of fiber). A cup of oatmeal delivers 15% of the RDI for fiber. Start out your day with a bowl of hot oatmeal or if you prefer cold cereal, oatmeal granola, and you'll be well on your way to meeting your daily RDI for fiber.

Whole Grains and Fish Highly Protective against Childhood Asthma

According to the American Lung Association, almost 20 million Americans suffer from asthma, which is reported to be responsible for over 14 million lost school days in children, and an annual economic cost of more than $16.1 billion.

Increasing consumption of whole grains and fish could reduce the risk of childhood asthma by about 50%, suggests the International Study on Allergy and Asthma in Childhood (Tabak C, Wijga AH, Thorax).

The researchers, from the Dutch National Institute of Public Health and the Environment, Utrecht University, University Medical Center Groningen, used food frequency questionnaires completed by the parents of 598 Dutch children aged 8-13 years. They assessed the children's consumption of a range of foods including fish, fruits, vegetables, dairy and whole grain products. Data on asthma and wheezing were also assessed using medical tests as well as questionnaires.

While no association between asthma and intake of fruits, vegetables, and dairy products was found (a result at odds with other studies that have supported a link between antioxidant intake, particularly vitamins C and E, and asthma), the children's intake of both whole grains and fish was significantly linked to incidence of wheezing and current asthma.

In children with a low intake of fish and whole grains, the prevalence of wheezing was almost 20%, but was only 4.2% in children with a high intake of both foods. Low intake of fish and whole grains also correlated with a much higher incidence of current asthma (16.7%). compared to only a 2.8% incidence of current asthma among children with a high intake of both foods.

After adjusting results for possible confounding factors, such as the educational level of the mother, and total energy intake, high intakes of whole grains and fish were found to be associated with a 54 and 66% reduction in the probability of being asthmatic, respectively.

The probability of having asthma with bronchial hyperresponsiveness (BHR), defined as having an increased sensitivity to factors that cause narrowing of the airways, was reduced by 72 and 88% when children had a high-intake of whole grains and fish, respectively. Lead researcher, CoraTabak commented, "The rise in the prevalence of asthma in western societies may be related to changed dietary habits." We agree. The Standard American Diet is sorely deficient in the numerous anti-inflammatory compounds found in fish and whole grains, notably, the omega-3 fats supplied by cold water fish and the magnesium and vitamin E provided by whole grains. One caution: wheat may need to be avoided as it is a common food allergen associated with asthma.

Health-Promoting Activity Equal to or Even Higher than that of Vegetables and Fruits

Research reported at the American Institute for Cancer Research (AICR) International Conference on Food, Nutrition and Cancer, by Rui Hai Liu, M.D., Ph.D., and his colleagues at Cornell University shows that whole grains, such as oats, contain many powerful phytonutrients whose activity has gone unrecognized because research methods have overlooked them.

Despite the fact that for years researchers have been measuring the antioxidant power of a wide array of phytonutrients, they have typically measured only the "free" forms of these substances, which dissolve quickly and are immediately absorbed into the bloodstream. They have not looked at the "bound" forms, which are attached to the walls of plant cells and must be released by intestinal bacteria during digestion before they can be absorbed.

Phenolics, powerful antioxidants that work in multiple ways to prevent disease, are one major class of phytonutrients that have been widely studied. Included in this broad category are such compounds as quercetin, curcumin, ellagic acid, catechins, and many others that appear frequently in the health news.

When Dr. Liu and his colleagues measured the relative amounts of phenolics, and whether they were present in bound or free form, in common fruits and vegetables like apples, red grapes, broccoli and spinach, they found that phenolics in the "free" form averaged 76% of the total number of phenolics in these foods. In whole grains, however, "free" phenolics accounted for less than 1% of the total, while the remaining 99% were in "bound" form.

In his presentation, Dr. Liu explained that because researchers have examined whole grains with the same process used to measure antioxidants in vegetables and fruits-looking for their content of "free" phenolics"-the amount and activity of antioxidants in whole grains has been vastly underestimated.

Despite the differences in fruits', vegetables' and whole grains' content of "free" and "bound" phenolics, the total antioxidant activity in all three types of whole foods is similar, according to Dr. Liu's research. His team measured the antioxidant activity of various foods, assigning each a rating based on a formula (micromoles of vitamin C equivalent per gram). Broccoli and spinach measured 80 and 81, respectively; apple and banana measured 98 and 65; and of the whole grains tested, corn measured 181, whole wheat 77, oats 75, and brown rice 56.

Dr. Liu's findings may help explain why studies have shown that populations eating diets high in fiber-rich whole grains consistently have lower risk for colon cancer, yet short-term clinical trials that have focused on fiber alone in lowering colon cancer risk, often to the point of giving subjects isolated fiber supplements, yield inconsistent results. The explanation is most likely that these studies have not taken into account the interactive effects of all the nutrients in whole grains-not just their fiber, but also their many phytonutrients.

As far as whole grains are concerned, Dr. Liu believes that the key to their powerful cancer-fighting potential is precisely their wholeness. A grain of whole wheat consists of three parts-its endosperm (starch), bran and germ. When wheat-or any whole grain-is refined, its bran and germ are removed. Although these two parts make up only 15-17% of the grain's weight, they contain 83% of its phenolics. Dr. Liu says his recent findings on the antioxidant content of whole grains reinforce the message that a variety of foods should be eaten good health. "Different plant foods have different phytochemicals," he said. "These substances go to different organs, tissues and cells, where they perform different functions. What your body needs to ward off disease is this synergistic effect - this teamwork - that is produced by eating a wide variety of plant foods, including whole grains."

Lignans Protect against Heart Disease

One type of phytochemical especially abundant in whole grains including oats are plant lignans, which are converted by friendly flora in our intestines into mammalian lignans, including one called enterolactone that is thought to protect against breast and other hormone-dependent cancers as well as heart disease. In addition to whole grains, nuts, seeds and berries are rich sources of plant lignans, and vegetables, fruits, and beverages such as coffee, tea and wine also contain some. When blood levels of enterolactone were measured in over 800 postmenopausal women in a Danish study published in the Journal of Nutrition, women eating the most whole grains were found to have significantly higher blood levels of this protective lignan. Women who ate more cabbage and leafy vegetables also had higher enterolactone levels.

A Well-tolerated Wheat Alternative for Children and Adults with Celiac Disease

Although treatment of celiac disease has been thought to require lifelong avoidance of the protein gluten, which is found in wheat, rye, barley and oats, recent studies of adults have shown that oats, despite the small amount of gluten they contain, are well-tolerated. Now, a double blind, multi-center study involving 8 clinics treating 116 children newly diagnosed celiac disease suggests oats are a good grain choice for children with celiac disease as well. The children were randomly assigned to receive either the standard gluten-free diet (no wheat, barley, rye or oats) or a gluten-free diet with some wheat-free oat products. At the end of the study, which ran for a year, all the children were doing well, and in both groups, the mucosal lining of the small bowel (which is damaged by wheat gluten in celiac disease) had healed and the immune system (which is excessively reactive in celiac patients) had returned to normal.
Meta-analysis Explains Whole Grains' Health Benefits

In many studies, eating whole grains, such as oats, has been linked to protection against atherosclerosis, ischemic stroke, diabetes, insulin resistance, obesity, and premature death. A new study and accompanying editorial, published in the American Journal of Clinical Nutrition explains the likely reasons behind these findings and recommends at least 3 servings of whole grains should be eaten daily.

Whole grains are excellent sources of fiber. In this meta-analysis of 7 studies including more than 150,000 persons, those whose diets provided the highest dietary fiber intake had a 29% lower risk of cardiovascular disease compared to those with the lowest fiber intake.

But it's not just fiber's ability to serve as a bulking agent that is responsible for its beneficial effects as a component of whole grains. Wheat bran, for example, which constitutes 15% of most whole-grain wheat kernels but is virtually non-existent in refined wheat flour, is rich in minerals, antioxidants, lignans, and other phytonutrients-as well as in fiber.

In addition to the matrix of nutrients in their dietary fibers, the whole-grain arsenal includes a wide variety of additional nutrients and phytonutrients that reduce the risk of cardiovascular disease. Compounds in whole grains that have cholesterol-lowering effects include polyunsaturated fatty acids, oligosaccharides, plant sterols and stanols, and saponins.

Whole grains are also important dietary sources of water-soluble, fat-soluble, and insoluble antioxidants. The long list of cereal antioxidants includes vitamin E, tocotrieonols, selenium, phenolic acids, and phytic acid. These multifunctional antioxidants come in immediate-release to slow-release forms and thus are available throughout the gastrointestinal tract over a long period after being consumed.

The high antioxidant capacity of wheat bran, for example, is 20-fold that of refined wheat flour (endosperm). Although the role of antioxidant supplements in protecting against cardiovascular disease has been questioned, prospective population studies consistently suggest that when consumed in whole foods, antioxidants are associated with significant protection against cardiovascular disease. Because free radical damage to cholesterol appears to contribute significantly to the development of atherosclerosis, the broad range of antioxidant activities from the phytonutrients abundant in whole-grains is thought to play a strong role in their cardio-protective effects.

Like soybeans, whole grains are good sources of phytoestrogens, plant compounds that may affect blood cholesterol levels, blood vessel elasticity, bone metabolism, and many other cellular metabolic processes.

Whole grains are rich sources of lignans that are converted by the human gut to enterolactone and enterodiole. In studies of Finnish men, blood levels of enterolactone have been found to have an inverse relation not just to cardiovascular-related death, but to all causes of death, which suggests that the plant lignans in whole grains may play an important role in their protective effects.

Lower insulin levels may also contribute to the protective effects of whole grains. In many persons, the risks of atherosclerotic cardiovascular disease, diabetes, and obesity are linked to insulin resistance. Higher intakes of whole grains are associated with increased sensitivity to insulin in population studies and clinical trials. Why? Because whole grains improve insulin sensitivity by lowering the glycemic index of the diet while increasing its content of fiber, magnesium, and vitamin E.

The whole kernel of truth: as part of your healthy way of eating, whole grains can significantly lower your risk of cardiovascular disease, obesity and type 2 diabetes. Enjoy at least 3 servings a day. No idea how to cook whole grains? Just look at the "How to Enjoy" section in our profiles of the whole grains, or for quick, easy, delicious recipes, click on this link to our Recipe Assistant and select oats or whichever whole grain you would like to prepare.

Description

Oats, known scientifically as Avena sativa, are a hardy cereal grain able to withstand poor soil conditions in which other crops are unable to thrive. Their fortitude seems to be transferred to those who consume this nutrient-rich grain. After all, when we think of a satisfying and enriching way to start the day, one that gives us strength and lasting energy, we oftentimes relish the thought of a hot bowl of oatmeal.

Oats gain part of their distinctive flavor from the roasting process that they undergo after being harvested and cleaned. Although oats are then hulled, this process does not strip away their bran and their germ allowing them to retain a concentrated source of their fiber and nutrients. Different types of processing are then used to produce the various types of oat products, which are generally used to make breakfast cereals, baked goods and stuffings:

Oat groats: unflattened kernels that are good for using as a breakfast cereal or for stuffing
Steel-cut oats: featuring a dense and chewy texture, they are produced by running the grain through steel blades that thinly slices them.
Old-fashioned oats: have a flatter shape that is the result of their being steamed and then rolled.
Quick-cooking oats: processed like old-fashioned oats, except they are cut finely before rolling
Instant oatmeal: produced by partially cooking the grains and then rolling them very thin. Oftentimes, sugar, salt and other ingredients are added to make the finished product.
Oat bran: the outer layer of the grain that resides under the hull. While oat bran is found in rolled oats and steel-cut oats, it may also be purchased as a separate product that can be added to recipes or cooked to make a hot cereal.
Oat flour: used in baking, it is oftentimes combined with wheat or other gluten-containing flours when making leavened bread.
History

The modern oat draws its ancestry from the wild red oat, a plant originating in Asia. Oats have been cultivated for two thousand years in various regions throughout the world. Before being consumed as a food, oats were used for medicinal purposes, a use for which they are still honored. The growing of oats in Europe was widespread, and oats constituted an important commercial crop since they were a dietary staple for the people of many countries including Scotland, Great Britain, Germany and the Scandinavian countries. In the early 17th century, Scottish settlers brought oats to North America. Today, the largest commercial producers of oats include the Russian Federation, the United States, Germany, Poland and Finland.

How to Select and Store

Buy small quantities of oats at one time since this grain has a slightly higher fat content than other grains and will go rancid more quickly. Oats are generally available in prepackaged containers as well as bulk bins. Just as with any other food that you may purchase in the bulk section, make sure that the bins containing the oats are covered, free from debris, and that the store has a good product turnover so as to ensure its maximal freshness. Smell the oats to make sure that they are fresh. Whether purchasing oats in bulk or in a packaged container, make sure there is no evidence of moisture.

If you purchase prepared oatmeal products such as oatmeal, look at the ingredients to ensure that the product does not contain any salt, sugar or other additives.

Store oatmeal in an airtight container in a cool, dry and dark place where they will keep for approximately two months.

How to Enjoy

For some of our favorite recipes, click Recipes.

Tips for Cooking Oats:

Different types of oats require slightly different cooking methods for making hot cereal or porridge. For all types, it is best to add the oats to cold water and then cook at a simmer. The preparation of rolled oats and steel-cut oats require similar proportions using two parts water to one part oats. Rolled oats take approximately 15 minutes to cook while the steel-cut variety takes about 30 minutes. Due to their consistency, oat groats require more time and more water. Use three parts water to one part oat groats and simmer for approximately 50 minutes.

A Few Quick Serving Ideas:

A great way to start your day-add your favorite nuts and fruits to a piping hot bowl of oatmeal.

Oatmeal cookies are a favorite for kids of all ages.

Add oat flour or whole oats the next time you make bread or muffins.

Sprinkle oat bran on your hot or cold cereal.

Oat groats make a great basis for stuffing for poultry.

Safety

Oats and Purines

Oats contain naturally-occurring substances called purines. Purines are commonly found in plants, animals, and humans. In some individuals who are susceptible to purine-related problems, excessive intake of these substances can cause health problems. Since purines can be broken down to form uric acid, excess accumulation of purines in the body can lead to excess accumulation of uric acid. The health condition called "gout" and the formation of kidney stones from uric acid are two examples of uric acid-related problems that can be related to excessive intake of purine-containing foods. For this reason, individuals with kidney problems or gout may want to limit or avoid intake of purine-containing foods such as oats. Yet, recent research has suggested that purines from meat and fish increase risk of gout, while purines from plant foods fail to change the risk. For more on this subject, please see "What are purines and in which foods are they found?"
Oats and the Gluten Grains

Oats are members of a non-scientifically established grain group traditionally called the "gluten grains." The idea of grouping certain grains together under the label "gluten grains" has come into question in recent years as technology has given food scientists a way to look more closely at the composition of grains. Some healthcare practitioners continue to group wheat, oats, barley and rye together under the heading of "gluten grains" and to ask for elimination of the entire group on a wheat-free diet. Other practitioners now treat wheat separately from these other grains, including oats, based on recent research. Wheat is unquestionably a more common source of food reactions than any of the other "gluten grains," including oats. Although you may initially want to eliminate oats from your meal planning if you are implementing a wheat-free diet, you will want to experiment at some point with re-introduction of this food. You may be able to take advantage of its diverse nutritional benefits without experiencing an adverse reaction. Individuals with wheat-related conditions like celiac sprue or gluten-sensitive enteropathies should consult with their healthcare practitioner before experimenting with any of the "gluten grains," including oats.

Nutritional Profile

Oats are an excellent source of manganese and a very good source of selenium. In addition, oats are a good source of vitamin B1, dietary fiber, magnesium, protein and phosphorus.

For an in-depth nutritional profile click here: Oats.

In-Depth Nutritional Profile

In addition to the nutrients highlighted in our ratings chart, an in-depth nutritional profile for Oats is also available. This profile includes information on a full array of nutrients, including carbohydrates, sugar, soluble and insoluble fiber, sodium, vitamins, minerals, fatty acids, amino acids and more.
Introduction to Food Rating System Chart

In order to better help you identify foods that feature a high concentration of nutrients for the calories they contain, we created a Food Rating System. This system allows us to highlight the foods that are especially rich in particular nutrients. The following chart shows the nutrients for which this food is either an excellent, very good, or good source (below the chart you will find a table that explains these qualifications). If a nutrient is not listed in the chart, it does not necessarily mean that the food doesn't contain it. It simply means that the nutrient is not provided in a sufficient amount or concentration to meet our rating criteria. (To view this food's in-depth nutritional profile that includes values for dozens of nutrients - not just the ones rated as excellent, very good, or good - please use the link below the chart.) To read this chart accurately, you'll need to glance up in the top left corner where you will find the name of the food and the serving size we used to calculate the food's nutrient composition. This serving size will tell you how much of the food you need to eat to obtain the amount of nutrients found in the chart. Now, returning to the chart itself, you can look next to the nutrient name in order to find the nutrient amount it offers, the percent Daily Value (DV%) that this amount represents, the nutrient density that we calculated for this food and nutrient, and the rating we established in our rating system. For most of our nutrient ratings, we adopted the government standards for food labeling that are found in the U.S. Food and Drug Administration's "Reference Values for Nutrition Labeling." Read more background information and details of our rating system.
Oats, whole grain, cooked
1.00 cup
234.00 grams
145.08 calories
Nutrient Amount DV
(%) Nutrient
Density World's Healthiest
Foods Rating
manganese 1.37 mg 68.5 8.5 excellent
selenium 18.95 mcg 27.1 3.4 very good
tryptophan 0.08 g 25.0 3.1 good
phosphorus 177.84 mg 17.8 2.2 good
vitamin B1 (thiamin) 0.26 mg 17.3 2.2 good
dietary fiber 3.98 g 15.9 2.0 good
magnesium 56.16 mg 14.0 1.7 good
protein 6.08 g 12.2 1.5 good
World's Healthiest
Foods Rating Rule
excellent DV>=75% OR Density>=7.6 AND DV>=10%
very good DV>=50% OR Density>=3.4 AND DV>=5%
good DV>=25% OR Density>=1.5 AND DV>=2.5%



In-Depth Nutritional Profile for Oats

References

Anderson JW. Whole grains and coronary heart disease: the whole kernel of truth. Am J Clin Nutr. 2004 Dec;80(6):1459-60. PMID:15585755.
Bazzano LA, He J, Ogden LG, Loria CM, Whelton PK. Dietary fiber intake and reduced risk of coronary heart disease in US men and women: the National Health and Nutrition Examination Survey I Epidemiologic Follow-up Study. Arch Intern Med. 2003 Sep 8;163(16):1897-904.
Cade JE, Burley VJ, Greenwood DC. Dietary fibre and risk of breast cancer in the UK Women's Cohort Study. Int J Epidemiol. 2007 Jan 24; [Epub ahead of print] . PMID:17251246.
Chen CY, Milbury PE, Kwak HK, Collins FW, Samuel P, Blumberg JB. Avenanthramides phenolic acids from oats are bioavailable and act synergistically with vitamin C to enhance hamster and human LDL resistance to oxidation. J Nutr. 2004 Jun;134(6):1459-66. PMID:15186945.
Cleland JG, Loh H, Windram J, et al. Threats, opportunities, and statins in the modern management of heart failure. Eur Heart J. 2006 Mar;27(6):641-3. PMID:16490737.
Delaney B, Nicolosi RJ, Wilson TA et al. Beta-glucan fractions from barley and oats are similarly antiatherogenic in hypercholesterolemic Syrian golden hamsters. J Nutr; 2003 Feb 133(2):468-75 2003.
Djoussé L, Gaziano JM. Breakfast cereals and risk of heart failure in the physicians' health study I. Arch Intern Med. 2007 Oct 22;167(19):2080-5. PMID:17954802.
Ensminger AH, Ensminger, ME, Kondale JE, Robson JRK. Foods & Nutriton Encyclopedia. Pegus Press, Clovis, California 1983.
Ensminger AH, Esminger M. K. J. e. al. Food for Health: A Nutrition Encyclopedia. Clovis, California: Pegus Press; 1986. PMID:15210.
Erkkila AT, Herrington DM, Mozaffarian D, Lichtenstein AH. Cereal fiber and whole-grain intake are associated with reduced progression of coronary-artery atherosclerosis in postmenopausal women with coronary artery disease. Am Heart J. 2005 Jul;150(1):94-101. PMID:16084154.
Fortin, Francois, Editorial Director. The Visual Foods Encyclopedia. Macmillan, New York 1996.
Goldberg RJ, Ciampa J, Lessard D, et al. Long-term survival after heart failure: a contemporary population-based perspective. Arch Intern Med. 2007 Mar 12;167(5):490-6. PMID:17353497.
Hogberg L, Laurin P, Falth-Magnusson K, Grant C, Grodzinsky E, Jansson G, Ascher H, Browaldh L, Hammersjo JA, Lindberg E, Myrdal U, Stenhammar L. Oats to children with newly diagnosed coeliac disease: a randomised double blind study. Gut. 2004 May;53(5):649-654. PMID:15059781.
Jensen MK, Koh-Banerjee P, Hu FB, Franz M, Sampson L, Gronbaek M, Rimm EB. Intakes of whole grains, bran, and germ and the risk of coronary heart disease in men. Am J Clin Nutr 2004 Dec;80(6):1492-9. PMID:15585760.
Johnsen NF, Hausner H, Olsen A, Tetens I, Christensen J, Knudsen KE, Overvad K, Tjonneland A. Intake of whole grains and vegetables determines the plasma enterolactone concentration of Danish women. J Nutr. 2004 Oct;134(10):2691-7. PMID:15465768.
Liu L, Zubik L, Collins FW, Marko M, Meydani M. The antiatherogenic potential of oat phenolic compounds. Atherosclerosis. 2004 Jul;175(1):39-49. PMID:15186945.
Liu RH. New finding may be key to ending confusion over link between fiber, colon cancer. American Institute for Cancer Research Press Release, November 3, 2004.
Suzuki R, Rylander-Rudqvist T, Ye W, et al. Dietary fiber intake and risk of postmenopausal breast cancer defined by estrogen and progesterone receptor status--a prospective cohort study among Swedish women. Int J Cancer. 2008 Jan 15;122(2):403-12. PMID:17764112.
Tabak C, Wijga AH, de Meer G, Janssen NA, Brunekreef B, Smit HA. Diet and asthma in Dutch school children (ISAAC-2). Thorax. 2006 Dec;61(12):1048-53. Epub 2005 Oct 21. PMID:16244092.
Tsikitis VL, Albina JE, Reichner JS. Beta-glucan affects leukocyte navigation in a complex chemotactic gradient. Surgery. 2004 Aug;136(2):384-9. PMID:15300205.
van Dam RM, Hu FB, Rosenberg L, Krishnan S, Palmer JR. Dietary calcium and magnesium, major food sources, and risk of type 2 diabetes in U.S. Black women. Diabetes Care. 2006 Oct;29(10):2238-43. PMID:17003299.
Wood, Rebecca. The Whole Foods Encyclopedia. New York, NY: Prentice-Hall Press; 1988. PMID:15220
Kasza gryczana- znajdują się w niej dość znaczne ilości białka (niepełnowartościowego), witamin B1, B2, i PP, składników mineralnych: fosforu, wapnia, żelaza oraz tłuszczu i skrobi. Kasza gryczana nie palona ma większą wartość od kaszy gryczanej palonej, która traci ok. 50% witamin podczas palenia.

Gryczana i jej odmiana, czyli kasza krakowska, wskazane są dla cierpiących na kruchość naczyń krwionośnych, żylaki, a nawet hemoroidy. A to dlatego, że są cennym źródłem magnezu i uszczelniającej naczynia witaminy P, znanej rutyną.

Kasza jaglana - pod względem wartości odżywczej znajduje się na drugim miejscu po kaszy gryczanej. Ma ona nieco mniej białka, witamin B1, B2, fosforu i tłuszczu. Ilość żelaza jest taka sama jak w kaszy gryczanej. Kaszę jaglaną, podobnie, jak kukurydzianą, mogą jeść osoby uczulone na gluten. Zawiera ponadto dużo białka, a mało skrobi, jest lekkostrawna i nie powoduje wzdęć ani fermentacji w żołądku. Ma sporo krzemu poprawiającego wygląd włosów, skóry, zębów czy paznokci.

Kasza jęczmienna - zawiera mniejsze ilości białka, wapnia i żelaza w porównaniu z kaszą gryczaną i jaglaną. Spośród kasz jęczmiennych najwyższą wartość odżywczą ma pęczak.

Kasze jęczmienne zawierają błonnik rozpuszczalny, który obniża poziom cholesterolu we krwi. Są zalecane osobom z chorobami krążenia i nadciśnieniowcom.

Płatki owsiane - dorównują wartością białkową kaszy gryczanej, a ilością zawartych w nich składników mineralnych dorównują kaszy jęczmiennej.

Manna - jest kaszą o najmniejszych wartościach odżywczych w porównaniu z omawianymi. O jej wartości kulinarnej, głównie dietetycznej, stanowi minimalna ilość błonnika i wysoka kaloryczność.

Kasze wykorzystujemy w naszej diecie zbyt rzadko, a szkoda, bo są niezwykle wdzięcznym surowcem. Można z nich zrobić zupę, drugie danie, a nawet deser.

Są bogatym źródłem białka, ale w pełni nasz organizm wykorzysta je dopiero wówczas, gdy podamy kaszę z produktami zawierającymi białko zwierzęce - z mięsem, mlekiem, kefirem, jajami czy serem.
Gryczana, jęczmienna czy jaglana... Mnóstwo gatunków, a wszystkie zawierają cenne minerały, witaminy i błonnik.

Kasze znajdują się w podstawie tzw. piramidy żywieniowej, powinny być spożywane codziennie, co korzystnie wpłynie na utrzymanie prawidłowego bilansu energetycznego i witaminowego organizmu.

Najpierw ziarna zbóż są oczyszczane - pozbawiane części zewnętrznych, czyli okrywy nasienno-owocowej. Następnie, w zależności od rodzaju kaszy, ziarna są polerowane, krojone, mielone, prażone. Im mniej oczyszczone i rozdrobnione ziarno, tym kasza zawiera więcej cennych składników odżywczych.

Pod względem wartości odżywczej kasze przewyższają ryż, makaron i ziemniaki. Są bogatym źródłem skrobi, która w organizmie rozkłada się powoli na glukozę - paliwo potrzebne do pracy mózgu i wszystkich innych komórek.

Kaszę powinni jeść:


nadciśnieniowcy i cierpiący na choroby serca i układu krążenia - kasze mają dużo potasu i bardzo mało sodu,
osoby zagrożone anemią - np. kasza jaglana i gryczana zawierają żelazo, kwas foliowy i witaminę E zapobiegające niedokrwistości,
osoby żyjące w ciągłym napięciu i mające skłonności do depresji - zawarte w ziarnach witaminy z grupy B łagodzą objawy stresu, wspomagają pracę układu nerwowego, poprawiają pamięć, polepszają nastrój,
diabetycy - kasze zawierają dużo skrobi, która łagodnie podnosi poziom glukozy i insuliny we krwi,
dzieci, kobiety w ciąży i karmiące, osoby starsze, rekonwalescenci - kasze gotowane na sypko lub rozklejane są lekko strawne.

Nie dla każdego

Kasze zawierają sporo fosforu, chloru i siarki, które zakwaszają organizm. Częste jedzenie grubych kasz może zaszkodzić cierpiącym na wrzody żołądka i dwunastnicy, nadkwaśny nieżyt żołądka i refluks żołądkowo-przełykowy. Kasz tych nie powinny jeść osoby z gorączką, rozległymi oparzeniami, chorzy na nowotwory, wycieńczeni.

Jakie składniki kasz mają tak dobroczynny wpływ na zdrowie?


węglowodany - Kasze zawierają najwięcej węglowodanów ze wszystkich produktów spożywczych, a te, jak wiadomo, są łatwo przyswajalne i dostarczają energii.



białko roślinne - Białko pochodzenia roślinnego jest również łatwo przyswajalne. Warto, więc łączyć kasze z produktami białkowymi pochodzenia zwierzęcego (drób, jajka, mleko).



witaminy i sole mineralne - W skład kasz wchodzą witaminy z grupy B: B1 (tiamina), B2 (ryboflawina), PP (niacyna), B6 (pirydoksyna), kwas foliowy i witamina E. Sporo jest również składników mineralnych, głównie potasu obniżającego ciśnienie, żelaza zapobiegającego niedokrwistości oraz magnezu korzystnie działającego na układ nerwowy i pracę mięśni (w tym sercowego). Kasze są też całkiem dobrym źródłem wapnia, miedzi, cynku, manganu i krzemu.



błonnik - Jest to składnik niezbędny do prawidłowego trawienia i pobudzający pracę jelit.


Wszystkie rodzaje kasz są wysokokaloryczne (320-350 kal. na 100 g produktu).

Liczne badania potwierdzają obserwacje, że kasze leczą. Na przykład potrawy z kaszy manny, jęczmiennej, jaglanej i grysiku kukurydzianego leczą choroby przewodu pokarmowego, wątroby, nerek, a potrawy na bazie płatków i otrębów owsianych obniżają poziom cholesterolu nawet o 10%. Powszechnie znane są także właściwości kasz wysokoresztkowych jako naturalnych środków przeczyszczających.

Gruboziarniste gatunku kasz (pęczak, kasza gryczana) chronią dolny odcinek przewodu pokarmowego przed schorzeniami nowotworowymi, hemoroidami, poprawiają krążenie w małych żyłach i naczyniach włosowatych. Gryka to też jedna z najwartościowszych roślin miododajnych. Miód gryczany jest jednym z najcenniejszych miodów.

Rodzaje kasz

Kasze wytwarza się ze zbóż. Z jęczmienia otrzymuje się pęczak, kaszę perłową, jęczmienną, mazurską i płatki jęczmienne. Z owsa - płatki owsiane. Z kukurydzy - grysik kukurydziany. Z pszenicy - także pęczak, kaszę manną, grysik i kuskus. Z prosa - kaszę jaglaną, a z gryki - gryczaną oraz krakowską.

Kasza jaglana, ryż i kasza kukurydziana należą do najbardziej lekkostrawnych produktów zbożowych. To najstarsza znana kasza. Otrzymuje się ją z nasion prosa. Pod względem wartości odżywczej dorównuje kaszy gryczanej. Ma mało skrobi, za to dużo białka. Wyróżnia się najwyższą zawartością witamin z grupy B: B1, (tiaminy), B2 (ryboflawiny) i B6 (pirydoksyny) oraz żelaza i miedzi. Oprócz wymienionych wcześniej składników kasza jaglana zawiera także lecytynę i bardzo rzadko występującą w produktach spożywczych krzemionkę, mającą zbawienny leczniczy wpływ na stawy.

Warto ją polecić osobom stosującym dietę bezglutenową, a także cierpiącym na niedokrwistość.

Kasza manna, otrzymywana z pszenicy, to jeden z najstarszych znanych produktów spożywczych. Zawiera niewiele błonnika, witamin i minerałów, natomiast wśród innych kasz wyróżnia ją wysoka zawartość jodu. Jest lekko strawna i ma dużo skrobi. Najsmaczniejsza jest gotowana na gęsto (rozklejona). Można z niej przygotować zupy mleczne, kremy i budynie, a także stosować zamiast makaronu do rosołu lub zupy grzybowej.

Kasza gryczana uważana jest za jedną z najzdrowszych kasz. Powstaje z łuskanych i prażonych ziaren gryki. Zawierają one dużo białka o wysokiej wartości odżywczej - bogate w lizynę i tryptofan, których nasz organizm sam nie potrafi wytwarzać. Błonnik zawarty w kaszy gryczanej (jej odmianą jest kasza krakowska) spełnia ogromną rolę w funkcjonowaniu naszego organizmu: ułatwia trawienie, zapobiega niestrawności, jest niskokaloryczny. Ponadto kasza gryczana zawiera sporo kwasu foliowego, jest zasobna w magnez, cynk, mangan oraz potas i fosfor. W przeciwieństwie do innych kasz nie zakwasza organizmu. Zawarta w niej skrobia chłonie niewiele wody, a potem bardzo powoli ją oddaje. Dlatego po ugotowaniu kasza jest bardzo delikatna. Nie zawiera glutenu, może być stosowana w diecie bezglutenowej. Najsmaczniejsza i najzdrowsza jest gotowana na sypko. Rozdrobniona wypolerowana kasza gryczana zwana krakowską ma mniej składników odżywczych niż tradycyjna.

Kasza jęczmienna - reguluje trawienie. Najpopularniejsza w polskiej kuchni. Otrzymuje się ją z jęczmienia. W zależności od stopnia rozdrobnienia ziaren wyróżniamy: pęczak, kaszę grubą, średnią i drobną oraz perłową. Są one dobrym źródłem witaminy PP (niacyny), która skutecznie obniża poziom cholesterolu we krwi, rozszerza naczynia krwionośne i poprawia wygląd skóry. Warto je polecić przy kłopotach z cerą oraz hipercholesterolemii. Kasze jęczmienne mają ponadto dużo rozpuszczalnego błonnika, dzięki temu zapobiegają zaparciom, wzdęciom i bólom brzucha towarzyszącym zaburzeniom trawienia.

Najlepiej smakują jako dodatek do mięs i zapiekanek oraz niezastąpiony składnik krupniku. Pęczek ugotowany na sypko można też dodawać do sałatek zamiast ryżu.

Kasza kukurydziana - wzmacnia serce. W krajach latynoamerykańskich przyrządza się z niej placki jadane jak chleb. Otrzymywana jest przez oczyszczenie i rozdrobnienie ziarna kukurydzy. Ma sporo "dobrego tłuszczu" oraz witaminę E. Białko zawarte w kukurydzy nie ma co prawda wysokiej wartości odżywczej (nie zawiera tryptofanu), ale nie wywołuje odczynów alergicznych. Dlatego kaszkę kukurydzianą poleca się w żywieniu niemowląt zamiast kasz pszennych.

Gotowanie kasz

Nie ma kaszy uniwersalnej, dobrej na wszystko. Warto więc wiedzieć, jaką wziąć kaszę do konkretnej potrawy. Kasze gruboziarniste najsmaczniejsze są ugotowane na sypko jako danie główne lub jako dodatek do mięs i warzyw. Kasze drobne są idealne na kleiki oraz jako dodatek do zup, sałatek. Można je też podawać na słodko.

Wszystkie kasze przed jedzeniem trzeba ugotować. Gotowanie ma na celu ścięcie białka, zmiękczenie błonnika i rozklejenie skrobi zawartej w ziarenkach. Kasza ugotowana na sypko powinna mieć miękkie nie sklejające się ziarna, o zwiększonej objętości.

Kasze grube (kasza gryczana, pęczak, ryż) należy przed gotowaniem kilka razy wypłukać i osączyć.

Drobnych kasz (manny, krakowskiej, kukurydzianej) nie płucze się.

Na sypko (kasze grube) - kaszę należy przebrać, wypłukać, osaczyć, wsypać do odpowiedniej ilości osolonego wrzątku z dodatkiem tłuszczu i gotować pod przykryciem na małym ogniu. Gdy kasza wchłonie całkowicie wodę, należy wstawić ją na ok. 20 minut do lekko nagrzanego piekarnika.
Kaszy nie należy mieszać w czasie gotowania.

Wednesday, January 30, 2008

Moj pies Nora Owczarek Niemiecki problemy oczy prosze porade - pomoc

Moj pies Nora Owczarek Niemiecki problemy oczy prosze porade - pomoc
Klania sie Lech Bajan z Washington DC.
Medykacje dane
1. triple antibiotic oitment
( neomecin and polymexyn B sulfates
Bacitracin zinc ophthalmic ointment USP Sterile

3x dziennie masc na oczy







Moj pies Nora Owczarek Niemiecki problemy oczy prosze porade.

Alex Lech Bajan
CEO
RAQport Inc.
2004 North Monroe Street
Arlington Virginia 22207
Washington DC Area
USA
TEL: 703-528-0114
TEL2: 703-652-0993
FAX: 703-940-8300
sms: 703-485-6619
EMAIL: office@raqport.com
WEB SITE: http://raqport.com

Saturday, November 24, 2007

Silna, zdrowa Polska



Silna, zdrowa Polska
Nasz Dziennik, 2007-11-23
W 2020 roku możemy być liderem w produkcji żywności ekologicznej w Europie Co trzecie gospodarstwo rolne w naszym kraju ma doskonałe warunki, aby zajmować się produkcją ekologicznej żywności. Teraz robi to tylko co setne. Potencjału nie uda się w pełni wykorzystać, jeśli nie rozwinie się jednocześnie przetwórstwo, dystrybucja i promocja zdrowej żywności w kraju i na rynkach zagranicznych. Wnioski takie płyną z wczorajszego spotkania w ministerstwie rolnictwa poświęconego rolnictwu ekologicznemu, którego organizatorem był "Klaster bioprodukt", zrzeszenie przedsiębiorstw, rolników, instytucji naukowych zaangażowanych w ekologiczny sektor rolno-spożywczy. Waldemar Sadowski, niezależny ekspert i doradca rolny, powiedział, że ekologiczną uprawą roślin i hodowlą zwierząt mogą się zajmować gospodarstwa o powierzchni od 5 do 15 hektarów. Jest ich w Polsce 580 tysięcy, co stanowi 33 proc. ogólnej liczby gospodarstw. Sadowski zaznaczył, iż w 2006 roku znaleźliśmy się na piątym miejscu na świecie i na drugim w Europie, po Włoszech, pod względem przyrostu powierzchni gospodarstw ekologicznych. - Do 2020 roku Polska może być liderem w produkcji żywności ekologicznej w Unii Europejskiej - podkreślił Sadowski. Zdaniem Sadowskiego, dzięki ekologii możemy sobie zapewnić także większe bezpieczeństwo żywnościowe. Takie rolnictwo zużywa o 60 proc. mniej ropy naftowej i innych nośników energii niż tradycyjne. Eksperci pracują nawet nad tym, aby z rolnictwa i przetwórstwa ekologicznego wykluczyć ropę, zastępując ją biopaliwami. Bylibyśmy wtedy uniezależnieni od wysokich cen ropy na światowych rynkach. - Trudno jest powierzać swoje bezpieczeństwo żywnościowe Putinowi i szejkom arabskim - stwierdził Sadowski. Jan K. Ardanowski, wiceminister rolnictwa, uważa, że podstawowym problemem w rozwoju ekologicznego rolnictwa jest rozwijanie przetwórstwa i dystrybucji. Zdarzało się bowiem w przeszłości, iż rolnicy przestawiali się na taką produkcję, ale nie mieli gdzie jej sprzedać. Po takich doświadczeniach rezygnowali z ekologii. Teraz na szczęście sytuacja jest już inna, bo działa coraz więcej przedsiębiorstw, które oferują konsumentom nie tylko przetwory warzywno-owocowe, soki, ale również wędliny, dania gotowe, a nawet alkohole. Sporo do życzenia pozostawia jeszcze promocja, skoro nawet handlowcy dowiadują się o polskiej zdrowej żywności dopiero podczas zagranicznych targów. Jednak to właśnie eksport pozwala na skokowe zwiększenie produkcji ekologicznej. - Zbieramy informacje o możliwościach eksportu, przygotowujemy mapę obszarów świata, gdzie warto promować naszą żywność - podkreślił wiceminister Ardanowski. Z kolei przyrodnicy podkreślają inny, pozamaterialny walor rolnictwa ekologicznego - jest nim bioróżnorodność. Dorota Metera, koordynator programów Światowej Unii Ochrony Przyrody ds. rolnictwa ekologicznego, wyjaśniła, że w Polsce w przeciwieństwie do krajów zachodnich mamy zachowany tradycyjny krajobraz wiejski. Polska jest znana przyrodnikom jako kraj, gdzie gniazduje co trzecia europejska pliszka. Jednak dowodem naszej bioróżnorodności jest bocian, który żyje tylko na terenach, gdzie jest sporo owadów, gryzoni i żab. - W Europie Zachodniej na polach, nawet tam, gdzie jest rolnictwo ekologiczne, nie ma owadów i ptaków, bo wyginęły na skutek używania pestycydów i innych chemicznych środków - tłumaczy Dorota Metera. Dlatego Polska będzie się starać, aby w Unii Europejskiej wprowadzono nie tylko certyfikat ekologicznej żywności, ale i bioróżnorodności. To by nam dawało dodatkowy atut w walce o europejskich konsumentów.
Krzysztof Losz

Tuesday, November 13, 2007

Sukces z borówką



Sukces z borówką
Nasz Dziennik, 2007-11-13
Z Jerzym Wilczewskim, właścicielem plantacji borówki amerykańskiej w Białousach (Podlasie), jednej z największych w Europie, rozmawia Adam Białous Jak udało się Panu utworzyć tak duże i doskonale prosperujące gospodarstwo? - Zacznę od początku. Urodziłem się we wsi Białousy, tu gdzie dziś jest centrum naszego gospodarstwa. Ukończyłem SGGW w Warszawie. Moi rodzice mieli 7,5-hektarowe gospodarstwo, które odziedziczyłem w 1976 roku. Od razu chciałem je powiększyć i zająć się produkcją na dużą skalę. Ale w okresie PRL niemożliwe było prowadzenie dużej, prywatnej uprawy. Namówiłem gospodarzy z naszej wsi i stworzyliśmy tzw. zespół rolników indywidualnych o specjalności uprawy szklarniowej. Przy ówczesnej, stojącej do góry nogami ekonomii było to bardzo opłacalne, ponieważ opał, taki jak węgiel czy drewno, były bardzo tanie, natomiast produkty szklarniowe - warzywa, kwiaty - bardzo drogie. W latach 80. byliśmy polskimi pionierami, jeśli chodzi o stosowanie biomasy, jako opału. Tartaki same się napraszały, aby brać za darmo ścinki i trociny, bo nie mają gdzie tego składować. Więc braliśmy i ogrzewaliśmy tym nasze szklarnie. Do uprawy kwiatów i warzyw dodaliśmy jeszcze winogrona. Równie dobrym interesem okazało się założenie z sąsiadami 36-hektarowej plantacji czarnej porzeczki. Na początku lat 90. Duńczycy płacili nam 1,5 dolara za kilogram porzeczek. Własne gospodarstwo zacząłem powiększać w trakcie reformy Leszka Balcerowicza, który doprowadził do upadku niemal wszystkie PGR w Polsce. Najpierw dzierżawiłem ziemię po tych upadłych gospodarstwach, później je nabyłem. Dzięki temu obecne gospodarstwo, które prowadzę z dwoma synami, liczy około 2,5 tys. hektarów. Głównie są to tereny położone na tzw. Wysoczyźnie Sokólskiej. 350 hektarów znajduje się również koło Gołdapi. Kiedy zainteresował się Pan uprawą borówki amerykańskiej? - W pewnym okresie uprawa szklarniowa zaczęła być nieopłacalna z powodu dużego wzrostu cen opału, a uprawa porzeczek też przestała być dobrym interesem, zacząłem więc szukać czegoś nowego. Współpracowałem z wieloma instytucjami naukowymi zajmującymi się rolnictwem i ogrodnictwem. Podczas tej współpracy moją uwagę zwróciła, prawie wówczas w Polsce nieuprawiana, borówka amerykańska. Pierwszy jej krzak zasadziliśmy w naszym gospodarstwie w roku 1994. Dzisiaj nasz areał liczy 330 hektarów. Czy niezbyt urodzajne gleby terenów, na których znajduje się Pana gospodarstwo, nie stanowią przeszkody przy uprawie borówki? - Kiedy zaczynałem uprawę borówki, panowało ogólne przekonanie, że w Polsce nie da się tego robić na setkach hektarów, tak jak jest to praktykowane w USA i Kanadzie. Do tego jeszcze, rzeczywiście, gleby mojego gospodarstwa nie są najlepszej klasy. To było dla mnie wyzwanie, które podjąłem. Problem jałowych gleb rozwiązaliśmy, budując system fertygacji, czyli nawadniania i nawożenia borówek ponad tysiącem kilometrów rur. Do każdego krzaczka doprowadzone są dwie rurki, z których skapuje woda i nawóz. To musiało sporo kosztować... - To prawda. Do tego trzeba jeszcze dodać koszty związane z zakupem około 3,5 tys. sadzonek na hektar. Borówki owocują po trzech, czterech latach od zasadzenia. Tak więc w sumie, aby utrzymać hektar borówek do pierwszych zbiorów, trzeba wydać około 100 tys. złotych. Nie jest to więc uprawa tania. Kto chce się jej podjąć, musi dużo zainwestować, być bardzo pracowitym i cierpliwym oraz mieć sporą wiedzę na temat uprawy borówki. Kto jest największym odbiorcą borówki? - Na rynek krajowy prawie nie produkujemy, zaspokajają go mali polscy producenci. Natomiast 90 proc. produkowanej u nas borówki trafia do Anglii. Głównie do renomowanej sieci sklepów Marks & Spencer oraz Sainsbury. Oni mają bardzo duże wymagania. Owoce muszą być najwyższej klasy, dlatego też zbieramy je ręcznie. Zbieranie borówek za pomocą maszyn wyklucza ich wysoką jakość. Sam owoc musi być zupełnie czysty od szkodliwych substancji. Anglicy poddają nasze borówki badaniom na zawartość około 600 substancji. Co jakiś czas mamy wizyty kontrolerów z Marks & Spencer i innych sieci. Oni dbają nie tylko o dobrą jakość owoców, ale też sprawdzają, czy dobrze traktujemy pracowników, czy dbamy o środowisko, czy utrzymujemy porządek w gospodarstwie. Wszystko musi być dograne. Sprawdzają nawet, czy trawniki mamy należycie przycięte, czy są domki dla ptaków i ile mamy myszy na terenie gospodarstwa. Dlaczego właśnie Anglia jest największym odbiorcą borówki? - Sprawą zasadniczą jest tu oczywiście najwyższa w Europie cena, jaką za nią płacą angielscy odbiorcy. Oprócz tego w tym kraju spożywanie owoców, a zwłaszcza borówki, jest bardzo popularne. Jakiś czas temu rząd angielski prowadził w mediach kampanię, która miała na celu przekonać społeczeństwo do spożywania jak największej ilości owoców ze względu na ich zdrowotne właściwości. Kampania była skuteczna, o czym świadczy stały wzrost spożycia przez Anglików m.in. borówek. W tym roku eksport do Anglii wyniósł już około tysiąca ton. Trochę borówek wysłaliśmy do krajów skandynawskich i Holandii. Część zamroziliśmy. Czy borówki naprawdę mają takie zdrowotne właściwości? - Owoce borówki to zdrowie w naturalnej postaci. Regulują trawienie, zawierają dużo wapnia, fosforu, kwasu foliowego i wiele witamin. Swoje niezwykłe właściwości borówka amerykańska zawdzięcza fitoestrogenom, które niszczą zły cholesterol (LDL), a także antyoksydantom wyłapującym wolne rodniki. Jedzenie owoców borówki zapobiega chorobom cywilizacyjnym, nowotworom i arteriosklerozie. Antocyjany odpowiedzialne za kolor borówki poprawiają mikrokrążenie w gałkach ocznych, zwielokrotniają przepływ krwi w siatkówce oka i polepszają widzenie. W gospodarstwie uprawiane są jeszcze inne rośliny? - Poza borówkami mamy około 150 ha aronii, około 200 ha porzeczki, 120 ha bzu czarnego, rokitnika uprawiamy na 20 ha i jeszcze inne owoce miękkie jagodowe. Oprócz tego około 550 ha naszego gospodarstwa przeznaczyliśmy na uprawę wierzby energetycznej. Około 150 ha to lasy, a około 1000 ha stanowią łąki i pastwiska. Na 4 ha bloków foliowych uprawiane są róże. Na terenie gospodarstwa widziałem też jelenie, czy to oprócz strusi, dzików i koni jedne ze zwierząt małego zoo, które Pan tu założył, czy też część większej hodowli? - Gospodarstwo jest duże, szukaliśmy więc z synami, czym można by je jeszcze zapełnić. W końcu w roku 1995 postawiliśmy na hodowlę jeleni. W tej chwili mamy 1050 matek, 50 byków. W sumie stado liczy około 1800 sztuk. Na razie nie możemy ich policzyć dokładnie, bo ostatnio ocieliło się wiele matek. Ta hodowla ma trzy kierunki. Pierwszy to materiał zarodowy dla dalszej hodowli, bo mam nadzieję, że niedługo Rosjanie zaczną u siebie zakładać duże fermy jeleni i będą potrzebowali materiału zarodowego. Drugi kierunek to byki z pięknymi porożami do sprzedaży dla bogatych myśliwych, a trzeci to sztuki na mięso, na rynek brytyjski. Docelowo chcemy osiągnąć liczbę około 5 tysięcy matek. Jakich rad udzieliłby Pan młodym gospodarzom, którzy chcieliby zbudować duże, nowoczesne gospodarstwo? - Obecnie jest to bardzo trudne. Kiedyś był łatwiejszy dostęp do kredytów, a dziś samą przeszkodą, która dla młodego rolnika może okazać się nie do pokonania, jest bardzo obszerna dokumentacja wymagana przez banki. Pomimo to można stworzyć dobrze prosperujące gospodarstwo. Do tego niezbędna jest jednak pracowitość i cierpliwość. Ja prowadzę gospodarstwo od roku 1976, to jest już 31 lat - więc coś na ten temat wiem. Gospodarstwo to nie hurtownia czy sklep, że kupuje się towar i zaraz można go z zyskiem sprzedać. Tu, żeby coś osiągnąć, potrzebne są lata ciężkiej pracy.
Borówka Amerykańska : Sadzonki dla Twojej plantacji, sadu i domu.
Witamy w Krainie Borówki :)
Znajdziecie tu Państwo szeroki wybór sadzonek borówki oraz wiele informacji na temat sadownictwa oraz upraw różnych odmian borówki amerykańskiej. Nasza wiedza, doświadczenie oraz fachowa pomoc mogą stać się ważnym elementem rozwoju małej lub dużej plantacji tego smacznego owocu. Borówka Amerykańska staje się z roku na rok coraz bardziej popularna a dzięki doświadczeniu w jej uprawie możemy zaoferować wiele różnych odmian w zależności od potrzeb poszczególnych klientów. Zapraszam do odwiedzin naszej szkółki borówki oraz wpisów na jagodowym blogu :) Marek Belter.
Tradycja
Nasz dziadek oraz jego bracia byli jednymi z pionierów szkółkarstwa i sadownictwa w przedwojennej Polsce. To Aleksandrowi Rejmanowi między innymi zawdzięczamy, iż na polskiej ziemi pojawiła się borówka amerykańska.
Atrakcyjne Ceny
Staramy się, aby nasze ceny były atrakcyjne i bardzo konkurencyjne. Dla dużych zamówień hurtowych możemy negocjować ceny indywidualnie.
Fachowa Pomoc
Szczycimy się nie tylko tym, iż nasze sadzonki należą do najlepszych w Polsce, ale także podejściem do naszych klientów. Nie jesteśmy tylko zwyczajnym sprzedawcą, ale też doradzamy i sugerujemy wybór sadzonek.
Nowoczesność
W naszej szkółce oferujemy wiele różnych odmian borówki oraz pracujemy nad ciągłym udoskonaleniem procesu zbioru mechanicznego.
Ciekawe i użyteczne linki:www.sadownictwo.com.pl - Internetowy portal sadowniczywww.lokalnagielda.pl - Serwis Lokalna Giełdawww.superogrod.pl - Portal ogrodniczy. Forum dyskusyjneBorówka Amerykańska - Błękitny Skarb - czyli nadchodzi moda na borówkę


Mechanizacja przy zbiorze owoców
Borówka Amerykańska w skrócie:
Ojczyzną borówki wysokiej jest Ameryka Północna. Indianie wierzyli, że borówka została zesłana im przez Wielkiego Ducha i otaczali ja szczególnym szacunkiem. Dziś borówka podbija świat ze względu na swoje właściwości zdrowotne. Każdy owoc to niemal cala apteka: witamin: C, A, B1, B2, PP oraz sole mineralne. Poza tym borówka posiada działanie ochronne przed rakiem, chorobami serca, udarami. Wykazują hamujący wpływ na procesy starzenia, są źródłem kwasu foliowego niezbędnego do prawidłowego rozwoju płodu. Zauważono związek między regularnym spożywaniem borówek a poprawą wzroku, owoce polecane są osobom pracującym długo przy komputerze.Borówka Amerykańska nadaje się na przetwory, mrożonki do sałatek owocowych. Jej smak doskonale podkreśla wanilia oraz sok z cytryny. Borówka jest rośliną długowieczną, owocuje corocznie przez 20 lat i więcej. Plon w szóstym roku po posadzeniu wynosi co najmniej 5 kg. z jednej rośliny. W drugim roku po posadzeniu można z jednego krzewu zebrać 0,5 kg. owoców. Borówka wysoka jest rośliną samopylną, ale zapylenie pyłkiem innej odmiany zwiększa plon owoców, dlatego korzystnie jest posadzić dwie różne odmiany. W zależności od odmiany owocuje od lipca do września.
Sadzonki borówki amerykańskiej:W celu otrzymania dużych, zdrowych i dorodnych owoców borówki, należy otoczyć szczególną opieką sadzonki tak aby plantacja dawała obfity plon: STANOWISKO sadzonki borówki:Powinno być zaciszne, słoneczne lub półcieniste, gleba wilgotna przepuszczalna, kwaśna, PH 3,5-4,8, piaszczysta z dużą ilością próchnicy. Na każdej działce można odpowiednio przygotować glebę. Należy wykopać dołek o średnicy 80 cm. i głębokości 40cm. Przygotowany dołek wypełniamy torfem kwaśnym (około 50 l), wymieszanym z piaskiem lub ziemią leśną, można dodać kory z drzew iglastych lub przekompostowanych trocin. Tak przygotowane stanowisko będzie odpowiednie dla sadzonki borówki.PIELĘGNACJA: Borówka Amerykańska to przykład krzewu do uprawy proekologicznej, który z powodzeniem można uprawiać bez stosowania chemicznych środków ochrony. Jednak w przypadku pojawienia się mszycy można stosować środki chemiczne ogólnie dostępne lub zniszczyć owady mechanicznie. Bardzo ważną rolę dla wzrostu i plonowania odgrywa woda, dlatego trzeba pamiętać o podlewaniu szczególnie w okresie suszy, 10 - 20 l. wody raz w tygodniu pod jeden krzew. Plantacja borówki wymaga czasu i cierpliwości.NAWOŻENIE: Najprostszym sposobem nawożenia jest nawożenie nawozami dla borówki, dostępnymi w sklepach ogrodniczych np. Florowit. Można również stosować nawozy wolno działające np. Plantacote, Osmocote. Jeżeli borówka słabo rośnie, liście są małe, słabo wybarwione można zastosować podlewanie roztworem siarczanu amonowego w dawce 1 płaska łyżka stołowa nawozu na 6-8 litrów wody co 10 dni od początku maja do końca czerwca. Podlewanie roztworem siarczanu amonowego w dawkach jak podano wyżej polecane jest również przy młodych roślinach. Sadzonki borówki umieszczone w odpowiednich warunkach dadzą obfity plon.
Szkółka Borówki Marka BelteraCopyright© 2006-2007 www.sadzonkiborowki.com

Wednesday, September 19, 2007

Polski James Bond to właściwe określenie dla Jerzego Franciszka Kulczyckiego

Polski James Bond to właściwe określenie dla Jerzego Franciszka Kulczyckiego
ski James Bond to właściwe określenie dla Jerzego Franciszka Kulczyckiego bohatera literackiego „Victorii” autorstwa Cezarego Harasimowicza.
Był w służbie Jego Królewskiej Mości Jana III Sobieskiego, kule się go nie imały, na dworze Sułtana Mehmeda IV i Cesarza Leopolda I czuł się równie swobodnie jak w siodle swojego rumaka. Języki i obyczajowość ówczesnego świata znał doskonale, więc jako kupiec, emisariusz i żołnierz radził sobie wyśmienicie. Wielu historyków często popełnia błąd robiąc z niego czy to Austriaka czy to Ukraińca.
Kulczycki był Polakiem, mimo że najbardziej zapamiętali go Austriacy. To on, jak można przeczytać w przewodnikach po Wiedniu, był założycielem pierwszej wiedeńskiej kawiarni.
Początek wiedeńskiej miłości do kawy jest – jak niemal wszystko w tym mieście – owiany quasi – historyczną legendą. Podczas tureckiego oblężenia w 1683 r., kiedy Wiedeń skłaniał się do kapitulacji, Polak nazwiskiem Kulczycki przenosił wieści z oblężonego miasta do wojsk spieszących z odsieczą, przechodząc przez obóz turecki. Bez trudu mieszał się z tłumem Turków – ponieważ mówił ich językiem – i chętnie przyjmował liczne zaproszenia na kawę. W XVII-wiecznym Wiedniu nie znano tego napoju, ale Kulczycki pijał go podczas swoich licznych podróży, więc z przyjemnością, pociągając łyk za łykiem, bacznie obserwował rozmieszczenie oddziałów osmańskiej armii. Jego spostrzeżenia przekazywane Janowi III Sobieskiemu okazały się dla polskiego króla nieocenioną pomocą przy planowaniu skutecznego uderzenia husarii.
Po rozgromieniu tureckich oddziałów, wyzwoleni mieszkańcy Wiednia rzucili się na pozostawione przez uciekających w popłochu Turków zapasy żywności. W tłumie tylko jeden Kulczycki wiedział, czego szuka: worków z dziwnym ziarnem. Ci, którzy je widzieli, pytali, jak je jeść: pieczone, gotowane czy smażone?
Polak nie zdradził sekretu.
Od Jana III w nagrodę za swe szpiegowskie zasługi otrzymał worki ziaren kawy zdobyte w obozie tureckim, a za zasługi dla Wiednia dostał od Cesarza licencję – pierwszą w Świętym Cesarstwie Rzymskim – na otwarcie Kaffe Schrank (dosłownie „szafy z kawą”).
I właśnie tak narodziła się kawiarnia.
Tak barwna i wielce zasłużona dla sukcesu militarnego sprzymierzonych armii postać, stała się bohaterem „Victorii” Cezarego Harasiomicza.

Los sprawił, iż w trakcie prac nad źródłami do materiału literackiego „Victorii” poznaliśmy potomka naszego bohatera - Jerzego Kulczyckiego herbu Sas.
Jakież było jego zaskoczenie, że po tylu latach zapomniana w Polsce, przez wieki całe, postać jego przodka znalazła się w centrum wydarzeń Victorii.
Archiwa i informacje zebrane przez rodzinę Kulczyckich skłoniły nas do dokumentalnego potraktowania tej niezwykle ciekawej, polskiej postaci historycznej.
O autentycznych losach swego przodka J.F. Kulczyckiego, opowie nam w filmie dokumentalnym „Viktoria” Jerzego Franciszka Kulczyckiego” nie, kto inny, jak jego potomek Jerzy Kulczycki.

Zapewne dokumenty i informacje będące materiałem źródłowym do filmu dokumentalnego to tylko część tego co świat zapamiętał. A może ktoś z dyskutantów zainteresuje się tą postacią i pomoże nam pozyskać kolejne ciekawe fakty budujące tą postać. Może ktoś zasłyszał inne opowieści i natchniony nimi jeszcze bardziej ożywi naszego bohatera. W filmie fabularnym chcemy i możemy pokazać dużo więcej.
Nawiązanie łączności z obrońcami miasta było zasługą Franciszka Kulczyckiego i jego sługi, Jerzego Michałowicza, którzy przebrani w stroje tureckie, znając język i obyczaje przeciwnika, przedostali się przez obóz Kara Mustały i powiadomili Starhemberga o odsieczy. W czasie następnej przeprawy Michałowicz został rozpoznany i zabity przez Turków, natomiast Kulczycki przeżył wojnę i zasłynął później jako założyciel pierwszej kawiarni w Wiedniu"

(Sobiescy herbu Janina, Leszek Podhorodecki, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa 1981, s. 170).

Oprócz pojedynczych wzmianek (Bystroń, Kuchowicz, Rzepińska) przy okazji kawy niewiele więcej znalazłem w domowej biblioteczce. Trzebaby się przejść po uniwersyteckich, możliwe że AGAD też coś ma.
Urodzony w roku 1640, pochodził z Sambora. W młodości przebywał dłuższy czas na Wschodzie, poznał obyczaje muzułmanów i nauczył się języka tureckiego. Ostatnio mieszkał w Wiedniu, był tłumaczem, trudnił się również handlem. Jako człowiek odważny, o żyłce awanturniczej, zgłosił się na ochotnika do spełnienia niebezpiecznej misji kurierskiej. (tu opis przejścia do Wiednia). Kulczycki nie próbował już więcej ryzykownej wyprawy, dzielny Michałowicz natomiast przekradał się jeszcze szczęśliwie dwa razy, za trzecim razem zaś, 1 września w drodze powrotnej, został schwytany przez Turków, uszedł wszakże z niewoli, ale później, stąd uważany za zaginionego, nie znalazł się na liście nagrodzonych. Jednakowoż w parę lat po odsieczy wiedeńskiej przybył do miejsca swego urodzenia w Leśnej Podlaskiej, dopełniając ślubu, który uczynił pod Wiedniem, że nawiedzi cudowny obraz Matki Boskiej w tamtejszym kościele. Złożył w kościele jako dar ofiarny szablę, która miał pod Wiedniem i zdobyte strzemię tureckie. W zawieruchach dziejowych, jakie nie szczędziły Polski, oba wota Michałowicza zaginęły, pozostał wszelako zapis w kronice kościoła w Leśnej Podlasce
Otóż to! Każdy lubi kawę... A jeśli nie wszyscy? A jeśli ktoś lubi Kapuczino (zapis fonetyczny zamierzony)?
Jak to było z d'Aviano i pierwszą Europejską Cappuccino, powstałą niemalże zaraz po pierwszej Europejskiej kawie?

Pozdrawiam
Imć pan Jerzy Kulczycki i jego ród

Szlachcic ziemi przemyskiej – Starostwa niegrodowe – Ekonomja samborska – Szlachta herbu „Sas” – Bohaterski czyn Kulczyckiego pod Wiedniem

Tak się złożyło, że w b. r., kiedy obchodzić mamy 250 rocznicę odsieczy Wiednia, przypomniano sobie i o, Jerzym Kulczyckim nazwisko jego i rola, jaką w r. 1683 odegrał, znane są w historji oddawna. Wiadomo, że przebrany za Turka przedostał się z Wiednia przez obóz w. wezyra tam i z powrotem i przyniósł upadającym już na duchu Wiedeńczykom wiadomość o zbliżającej się odsiecz. Poza tym jego czynem i poza tem, że w nagrodę, otrzymał koncesję na założenie pierwszej kawiarni w Wiedniu, nic bliższego właściwie o Kulczyckim historja nie podaje. Wiadomo, że nie pochodził on z mieszczan, ale z tych co zwali się „bene nati” chodź zapewne nie był bardzo „possesionatus”. Pan Jerzy Franciszek z Kulczyc, herbu Sas, Kulczycki, to szlachcic ziemi przemyskiej, a choć sam czy może nawet tylko jego rodzic „siedział na zagrodzie”, to jednak zapewne uważał się za „równego wojewodzie”.

II
Gniazdem rodowem Kulczyckich są Kulczyce, pod Samborem w wojew. lwowskiem, ziemi przemyskiej. W wojew. tem, a zwłaszcza na południu, w Karpatach i na Podkarpaciu, były olbrzymie dobra koronne, czyli królewszczyzny, pochodzące jeszcze z czasów zajęcia Rusi Halickiej przez Kazimierza W. Ziemie to były własnością rządu w myśl ogólnej średniowiecznej zasady, że wszelka ziemia pusta należy do króla. A obszary te były wówczas istotnie prawie niezamieszkałe, a względnie nawet olbrzymim dziewiczym borem. Gdy później, za Zyg¬munta Augusta nastąpiła reforma adminiracji dóbr koronnych w całej Polsce, zwaana „egzekucją dóbr", podzielono przeważną masę królewszczyzn na wielkie kompleksy, czyli t. zw. „starostwa niegrodowe” które miano wypuszczać w dzierżawę szliachcie za różne zasługi. Wprawdzie zwało się to „chlebem dobrze ząsłużonych”, ale w praktyce dobra te otrzymywali prawie wyłącznie magnaci, i to nie zawsze najzasłużeńsi, nieraz ci których opozycyjne stanowisko chciano w ten sposób ugłaskać.
Taki starosta płacił niski czynsz dzierżawny do skarbu królewskiego i t. zw. „kwartę” na skarb wojskowy, a pobierał olbrzymie dochody z dóbr, do starostwa należących.

Jednym z największych starostw gro¬dowych w caloej Polsce było storostwo samborskie zwane też -„ekonomją sambarską”1, Za czasów króla Jana III ,z których dochowała się szczegółowa „lustracja", czyli urzędowy spis i oszacowanie dóbr tej ekonomji, obejmowała ona 3 miasta (Sambor, Stary Sambor i Starą Sól); 6 żup solnych tudzież 144 wsi w 17 kluczach. Ekonomja samborska rozpościerała się na przestrzeni dzisiejszych pow. samborskiogo, turczańskiego i drohobyckiego, a sięgała aż po brzozowski i rudczański. Oczywiście, że poza wsiami królewskimi były na tym obszarze i liczne dobra prywatne. Niejednokrotnie w jednej i tej sajmej wsi były obok łanów królewskich także i szlacheckie, a nawet magnackie. Najbardziej charakterystyczne dla stosunków tych okolic była wielka liczba zaścianków szlacheckich. Przeważna część tych dóbr prywatnych pocho¬dziła z nadań królewskich, a nadano jn pierwotnie ludziom wojennym w myśl zasad tzw. „prawa rycerskiego”, t. j. obowiązku słuzby wojskowej na każde zawołanie. Pod koniec wieków śred. przedstawiało to rycerstwo istną mozaikę i narodowościową i wyznaniową, byli tu Polacy, Rusini i cudzoziemcy, ale do czasów Sobieskiego uległa szlachta obcego pochodzenia spolszczeniu lub zruszczeniu. Jednak prawie każdy szlachcic Rusin, choć jeszcze zacięty schizmatyk, uważał się pod wzlędem politycznym za Polaka „był gente ratenus natione Polonus". Obok różnorodności pochodzenia narodowościowego, była i różnorodność majątkowa i społeczna. W tych stronach zresztą nadawano ziemie raczej wojownikom uboższym, a że grunta w górskich okolicach były lichsze, więc już z góry były dane na wytworzenie się warstwy drobnoszlacheckiej.

III
Bardzo znaczna część tych zaścianków była za czasów Sobieskiego zamieszkała, przez szlachte wołoskiego pochodzenia „herbu Sas". Stanowisko majątkowe i społeczne tych Sasów było także bardzo rozmaite. Wszak sam Jan III miał swych żyłach krew Sasów, bo matka jego byla z domu Daniłowiczówna, którzy są najwybitniejszą w dziejach gałęzią Sasów polskich. Zaścianków „saskich” była za Jana III juz znaczna ilość. Mnóstwo zaściankowych Sasów mamy na terytorium ekonomji samborskiej , a więc Kulczyckich, Bilińskich, Jaworskich, Horodyskich, Terlreckich, i.t.d.
W Kulczycach na wsch. od Sambora, rozróżniano jeszcze 2 częsci: Kulczyce Rustykalne i K. Szlacheckie. Pierwsze należały za czasów Sobieskiego do ekonomji samborskiej, drugie były zaściankiem, zamieszkałym przez licznych Sasów - Kulczyckich. Lustracja z Czasów Sobieskiego (1686) podaje żywy obraz stosun¬ków tamtejszych. Panowie Kulczyccy była to szlachta z temperamentem, posiadali wszystkie cnoty i wady ówczesnej szlachty polskiej, które tak żywo i barwnie odmalował Wład. Łoziński w swem znanem dziele: „Prawem i lewem”. We wspominanej lu¬stracji czytamy o licznych ich zatargach tak z chłopami, jak i ekonomją samborską.

Wobec słabości władzy wykonawczej były niestety te zatargi wówczas na porządku dziennym w różnych stronach Rzeczypospolitej. Nic dziwnego, że tacy Kulczyccy woleli chodzić „lewem”, jak prawem, kiedy mieli jak najgorszy przykład w okolicznych magnatach. Wszak jeszcze na początku XVII w. najbliższym im magnatem był nie kto inny, jak osławiony „Djabeł Stadnicki" jeden z najgorszych warchołów jakiego wydało społeczeństwo szlacheckie. W tych czasach, gdy broił „Djabeł” był starostą samborskim sam pan Jerzy Mniszek, który swą ambitną córkę Marynę wydał za awanturnika Dymitra Samozwańca i wprowadził go samowolnie na tron carów, przez co zawikłał Polskę w długoletnią wojnę moskiewską.

Sprawiedliwość nakazuje przyznać, że ta niespokojna, butna, awanturnicza szlachta z pod Sambora i Przemyśla pamiętała jednak i o obowiązkach wobec Ojczyzny. W ciężkich jej terminach chwytała za broń, nie szczędząc krwi. Piękny dowód waleczności i patrjotyzmu dała w tragicznym r. 1648, po wybuchu buntu Chmielnickiego i po nieszczęsnej a sromotnej katastrofie pod Pilawcami.

Z takiego to środowiska wyszedł i nasz pan Jerzy Franciszek Kulczycki, zasłużony w wiedeńskiej „potrzebie”, a później pierwszy kawiarz naddunajskiej stolicy. Choć nie mamy jego biografji, to jednak możemy ją w głównych zarysach odtworzyć. Za mło¬du musiał być żołnierzem i walczyć z Turkami. Przez dłuższy czas przebywał w Tur¬cji, może jako jeniec, skoro dokładnie poznał zwyczaje Turków i doskonale władał ich językiem. Inaczej nie potrafiłby się tak doskonale ucharakteryzować na Turka, nie zdołałby, bez zwrócenia na siebie podejrzenia, przedostać się dwukrotnie przez cały obóz w. wezyra, nie odegrałby tej roli, którą spełnił w czasie pamięt¬nego oblężenia.

Friedberg J., Imć pan Jerzy Kulczycki i jego ród, Kurier Literacko-Naukowy, 1933, nr 19